Liria e Krijimit

Kruno Jost

23 Maj 2005

Nenad Romic, nj� nga krijuesit e Institutit Multimedia dhe klubit MAMA, po punon n� projekte te ndryshme kulturore dhe teknologjike. Ai �sht� nj�ri prej stafit drejtues n� Media lab, hap�sir� p�r prodhimin dhe k�rkimin.

Aktivitetet e an�tar�ve t� MI2 jan� zhvilluar dhe jasht� Kroacis�. Nd�rmjet aktiviteteve t� tjera, an�tar�t e organizat�s kan� marr� pjes� n� festivale nd�rkomb�tare t� shumta dhe n� programe rezidenciale. Si konceptohen aktivitetet jasht� nga institucionet kulturore t� institucionalizuar dhe ato kompetente?

Nenad Romic - Marcel

Ne mund t� flasim me v�shtir�si p�r ndonj� reflektim dometh�n�s t� kultur�s institucionale ndaj asaj jo-institucionale. Kjo �sht� pothuajse nj� p�rfundim llogjik i p�rcaktimeve t� mundshme t� kultur�s institucionale dhe asaj jo-institucionale. N� k�t� kuptim, ne me v�shtir�si mund t� themi q� ne zbuluam di�ka t� �uditshme de q� t�rhoqi v�mendjen ton� kur ne vum� re at� munges� reflektimi. Feedbeku dhe reflektimi jan� edhe nj� her� nj� p�rfundim llogjik i p�rcaktimit p�r institucionalen dhe jo-institucionalen, por paraqitja e k�saj ��shtje nuk �sht� p�rgjigja e vetme e k�saj pyetje.

Kriteret e lidhjes m� t� v�zhguara n� at� loj�, t� pranimit dhe kushtimit t� v�mendjes ndaj aktiviteteve kulturore t� dikujt, jan� madh�sia e audienc�s dhe fjal�t e kritik�ve. N� rastin ton� (kultura e re mediatike dhe transferimi i koncepteve teknologjike n� sfer�n shoq�rore) komuniteti lokal i ekspert�ve dhe kritik�ve �sht� disi i vog�l, p�r nga shtrirja ne mund t� themi q� pjesa m� e madhe e atij komuniteti jan� njer�z nga organizata jon�. Duke folur p�r numrin e njer�zve t� cil�t vijn� n� programet tona, ne nuk mund t� krahasohemi me asnj� num�r t� arritur nga showbiz, TV-ja momentit (instantTV) dhe klasikja �populist� e kultur�s popullore. Lidhur me k�to kritere, aktivitetet tona nuk meritojn� shum� v�mendje nga njer�zit e interesuar n� ato kritere.
Ka dhe nj� kusht tjet�r lidhes q� merr r�nd�si n� fush�n kulturore � niveli i risis�.
Marr�dh�nia midis kultur�s dhe tregut �sht� b�r� nj� shqet�sim baz� i t� dujave, kultur�s dhe tregut, gjat� 50 viteve t� shkuara, ose dhe m� her�t. N� kemi par� q� tregu, ve�an�risht industrit� krijuese dhe tregtuese, p�rshtasin me leht�si jo vet�m gjuh�n dhe artikulimin e kultur�s progresive, por gjithashtu m�nyrat e veprimit, organizimit dhe amvisimit t� pro�eseve krijuese dhe e b�jn� n� nj� m�nyr� q� di�ka e cila ishte vet�m nj� m�nyr� veprimi e koh�ve t� fundit, dhe artikulim i risive kulturore, shpejt u b� nj� model baz� i veprimit t� korporatave dhe gjuha e fushatave tregtuese. Pamund�sia e kultur�s p�r t�i b�r� ball� k�tyre praktikave asimiluese t� zbatuara nga tregu, �sht� e dukshme sot n� format sunduese t� rezistenc�s dhe reflektimit: cinizmit dhe estetik�s cinike.
Ne mund t�i quajm� modelet eksperimentale t� organizimit, veprim dhe amvisim t� proceseve krijuese, t� cilat nuk jan� t� bazuara n� ciniz�m dhe estetik�n cinike, e cila reflekton kontekstin e prodhimit kulturor bashk�kohor dhe nuk kuptohen leht� si t� qena t�r�sisht t� asimiluara nga prodhimi tregtar sundues, modelet p�rparimtar�. K�to jan� modele t� zhvilluara n� pun�n dhe k�rkimin ton� dhe ne p�rpiqemi t�i p�rmbledhim ato, e m� pas t�i p�rshkruajm� n� nj� m�nyr� e cila do t�i b�nte t� mundura t� zbatoheshin n� nj� kuptim tjet�r.
Artikulimi dhe zbatimi i k�tyre modeleve p�rputhej me vler�simin dometh�n�s t� komunitetit nd�rkomb�tar t� p�rfshir� n� artin e ri mediatik, politikat teorike the kulturore.
N� rastet kur institucionet shtet�rore dhe kultura e institucionalizuar jan� t� ftuara/detyruara t� prodhonin �risi�, nd�rkoh� q� fusha e tyre e aktiviteteve mbivendosej me ton�n, ndodh shum� shpesh q� ne t� shihemi si t� r�nd�sish�m dhe interesant. Ndonj�her� kjo njohje �on n� partneritete interesante t� kultur�s jo-institucionale dhe institucioneve shtet�rore, t� cilat jan� thuajse t� domosdoshme p�r t� b�r� ndryshime sistematike.
Ne kemi qen� me fat gjer tani q� kemi qen� n� gjendje t� nxjerrim modele nga projekte konkrete mbi t� cilat kemi punuar, q� ne pat�m rastin t�i testonim dhe zbatonim modelet e arrira p�rmes k�krkimit dhe v�zhgimit t� projekteve aktuale, k�shtu q� etiketa �elita� q� mor�m �sht� m� shum� nje rrjedhim i zbatimit t� kritereve t� audienc�s grumbullim dhe pranim nga ekspert�t dhe kritik�t, dhe m� pak kriteri i risis�.

MI2 solli shum� artiste dhe teoricien� n� Kroaci. Cili �sht� q�llimi kryesor?

Nenad Romic - Marcel

Q�llimi yn� �sht� q� t� paraqesim dhe t� prezantojm� pun�n dhe idet� e njer�zve q� besojn�, interesohen dhe lidhen me kontekstin ton� lokal. K�to jan� n� t� shumt�n e rasteve persona q� bashk�punojn� ose do t� bashk�punojn� n� t� ardhmen.

Aktivitet e MI2 kan� t� b�jn� me l�vizjen e freesoftware, me li�ens�n Creative Commons, etj. �far� bashk�punimi do t� keni me institucionet shtet�rore dhe universitetet n� k�to aktivitete?
Deri tani ne kemi bashk�punuar me CARNet n� nj� seri udh�zimesh p�r �Society of Knowledge and Free Exchange of Information�, me udh�zimet e mysafir�ve t� till� si Rishab Ayer Gosh (www.flossproject.org), Eben Moglen (www.fsf.org), Lawrence Lessig (www.otokultivator.org) dhe Jimmy Wales (wwww.wikipedia.org). Ne gjithashtu kemi planifikuar t� fillojm� edhe n� gjuh�n kroate n�n autoritetin e li�enc�s CC n� Kroaci.

Shprehja e mendimit t� lir�, liria e veprimit dhe e krijimit jan� vlerat baz� te pun�s s� MI2. Si do t�i prezantoj� vlerat e saj MI2 tek p�rdoruesit?
Para s� gjithash n�p�rmjet programeve dhe projekteve q� do t� organizojm�. Projekte t� tilla si EGOBOO.bits (www.egoboobits.net) dhe zhvillimi i free software-ve (TamTamDEV) jan� t� hapur p�r t� gjith� p�rfaq�suesit aktiv� n� t� gjitha interesat individuale, ndersa projektet e tjera si �Society of Knowledge and Free Exchange of Information�, �Freedom of Creation� festival (www.slobodastvaralastva.net) dhe publikimi i librave si �Code and Other La�s of Cyberspace� (www.kod-je-zakon.net) hapin debat publik dhe rrisin nivelin e t� q�nit t� informuar p�r problemet e shk�mbimit t� lir� t� informacionit, njohurive sociale dhe mund�sive p�r bashk�punim, t� cilat p�rfaq�sojn� vlerat e �Multimedia Institute�.

Klubi MAMA �sht� nj� vend i grumbullimit t� nismave q� i referohen jo vet�m veprimit t� lir�, por edhe t� t� drejtave t� njeriut , t� drejtave t� kafsh�ve, mbrojtjen e mjedisit. MAMA gjithashtu ofron program kulturor t� pasur, p.sh programe filmike q� jan� me t� v�rtet� t� v�shtira n� ndonj� vend tjet�r. Si do t� arrini t� popullarizoni aktivitetet n� fusha t� ndryshme p�r �ka ju b�ni?
Klubi MAMA ka qen� lajm�tar qysh n� fillimet e tij si nj� hap�sir� p�r publikun n� te cil�n MI2 jo vet�m zbaton programet dhe projektet e saj, por edhe bashk�punimet me aktor� t� tjer� t� sfer�s kulturore dhe civile. Duke siguruar infrastruktur�n dhe nj� model bashk�punimi , ne ia kemi dal� mban� t� grumbullojm� shum� nisma t� tjera q� jan� aktive n� klubin MAMA.
N� rritjen e bashk�punimit me k�to nisma, MAMA �sht� e hapur p�r prezantime, workshop-e, debate dhe programe t� ngjashme t� nismave jo-fitimprur�se n� sfer�n kulturore dhe civile.
Ne kemi auditorin, njohjen dhe besueshm�rin� q� MAMA g�zon sot n� saj� t� bashk�punimit dhe pun�s 5-vje�are t� saj dhe shum� aktor�ve bashk�kohor� t� pavarur nga shoq�ria civile dhe kulturore. Me k�t� rast ju fal�nderoj t� gjith�ve.

Komentet e p�rdoruesve

Nuk ka komente.