Kosov�: Sistemi i drejt�sis� nuk u del zot viktimave

31 Maj 2006

(Prishtin�, 30 maj 2006) Sistemi i drejt�sis� penale ende nuk po u del zot viktimave n� Kosov�, edhe pse tani shtat� vite Kosova �sht� n�n administrim nd�rkomb�tar, vler�son Human Rights Watch n� nj� raport t� ri t� publikuar sot. N� nd�rkoh�, bashk�sia nd�rkomb�tare k�to dit� �sht� duke negociuar me intensitet t� madh statusin e ardhsh�m t� Kosov�s.

Raporti 78 faqesh �Askund n� agjend�: D�shtimi i vazhduesh�m q� t� k�rkohet p�rgjegj�si n� Kosov� pas marsit 2004� hedh drit� mbi reagimin e sistemit t� drejt�sis� penale ndaj dhun�s s� marsit 2004 n� Kosov�. At�bot�, trazirat q� shp�rthyen gjithandej n�p�r provinc�, e n� t� cilat mor�n pjes� m� shum� se 50.000 njer�z, lan� qindra pjes�tar� t� pakicave t� plagosur dhe mij�ra t� zhvendosur nga sht�pit� e tyre.

�Sot, p�rgjegj�sia p�r krimet e kryera n� t� kaluar�n nuk �sht� n� agjend�n p�r Kosov�n�, shprehet Holly Cartner, drejtoresh� p�r Evrop� dhe Azi Qendrore n� Human Rights Watch. �Por, t� vendos�sh p�r statusin e Kosov�s pa gjetur zgjidhje p�r sistemin e drejt�sis� do t� thot� t� helmosh t� ardhmen e saj�.

P�rparimi n� proceset gjyq�sore q� kan� t� b�jn� me trazirat e marsit mbetet i kufizuar, edhe pse u �sht� dh�n� prioritet n� kuad�r t� sistemit t� drejt�sis� penale. M� shum� se dy vite m� von�, jan� vet�m 426 individ� t� akuzuar p�r pjes�marrje n� trazira, t� akuzuar kryesisht p�r shkelje t� lehta t� ligjit si� jan� vjedhjet dhe vet�m gjysma e k�tyre rasteve kan� rezultuar me aktvendime p�rfundimtare.

Reagimi i sistemit t� drejt�sis� penale ndaj marsit 2004 �sht� nj� kut mat�s i mir� me t� cilin mund t� matet p�rparimi i p�rgjithsh�m n� p�rpjekjet p�r t� k�rkuar p�rgjegj�si p�r krimet. Pas gati shtat� vite t� instalimit t� administrat�s nd�rkomb�tare, autoritetet kan� pasur mjaft koh� q� t� merren me mang�sit� n� korniz�n ligjore, n� polici, n� prokurori dhe n� gjyqe. P�r m� tep�r, menj�her� pas dhun�s s� marsit, bashk�sia nd�rkomb�tare u zotua qart� se ata q� jan� p�rgjegj�s do t� dalin para drejt�sis�.

Raporti analizon d�shtimin q� t� sillen para drejt�sis� ata q� jan� p�rgjegj�s p�r dhun�n. Faktor�t kryesor� jan�:

P�rgatitja e pamjaftueshme p�r nd�rrimet q� do t� sillnin reformat e m�dha t� sistemit t� drejt�sis� penale e q� hyn� n� fuqi tri jav� pas trazirave t� marsit. P�r shembull, reformat u dhan� prokuror�ve rol qendror n� procedur�n e hetimeve, nj� kalim ky i p�rgjegj�sive p�r t� cilin asnj� nga aktor�t nuk ishte i p�rgatitur sa duhet.
Krijimi i nj� operacioni special nga ana e policis� nd�rkomb�tare p�r t� hetuar rastet e marsit, q� ishte joadekuat, i ndar� nga hetimet kryesore dhe q� n� fund d�shtoi.
Angazhimi joefikas i policis�, p�rfshir� k�tu mos-p�rfundimin e hetimeve, koordinimi i dob�t mes policis� nd�rkomb�tare e vendore si dhe bashk�punimi i pamjaftuesh�m me prokuror�t.
Masat joadekuate p�r mbrojtjen e d�shmitar�ve.
Mbik�qyrja dhe prioritetizimi joadekuat i sistemit t� drejt�sis� penale nga ana e administrat�s s� Kombeve t� Bashkuara n� Kosov�.

�Askush nuk b�n t� sillet sikur v�nia e rendit dhe ligjit n� Kosov� �sht� gj� e leht�, thot� Cartner. �Por, ka mjaft� hapa q� mund t� nd�rmerren�t� sigurohemi q� prokuror�t marrin p�rgatitjet e duhura dhe se institucionet bashk�punojn�e q� mund t� sjellin p�rmir�sime q� sot�.

Reagimi joadekuat i sistemit t� drejt�sis� penale ndaj dhun�s s� marsit 2004 simbolizon nj� prej problemeve m� t� m�dha me t� cilat p�rballet Kosova sot: mosnd�shkimi i krimit, ve�an�risht at�her� kur ka ngjyrime politike apo etnike. Regjistrat e hetimeve dhe ndjekjeve penale p�r krime t� luft�s apo p�r krime me motive etnike para marsit 2004 jan� t� varf�r.

Kjo ka krijuar nj� qark t� mbyllur t� mosnd�shkimit dhe ka forcuar bindjen nd�r t� gjitha komunitet e Kosov�s�te komuniteti shumic� dhe ato pakic�se sistemi i drejt�sis� penale as nuk �sht� i besuesh�m e as nuk �sht� n� sh�rbim t� popullit. Pakicat, sidomos serb�t e Kosov�, m� shum� se kurdoher� m� par�, nuk besojn� se mund t� jetojn� t� sigurt n� Kosov�.

�Askund n� agjend� t�rheq v�rejtjen edhe n� munges�n e nj� strategjie p�r t� informuar komunitetet e prekura p�r t� arriturat e hetimeve dhe procedurave penale p�r dhun�n e marsit 2004 si dhe p�r munges�n e transparenc�s n� kuad�r t� sistemit. Kjo e b�n t� v�shtir� p�r qytetar�t q� t� marrin informata p�r procedurat penale e p�r shoq�rin� civile t� monitoroj� sistemin n� t�r�si.

Raporti u b�n thirrje aktor�ve kryesor� n� Kosov�, p�rfshir� Kombet e Bashkuara, Organizat�n p�r Siguri dhe Bashk�punim n� Evrop�, policin�, Institucionet e P�rkohshme t� Vet-Qeverisjes, q� t� nd�rmarrin hapa t� menj�hersh�m p�r p�rmir�simin e sistemit t� drejt�sis� penale. Kjo n�nkupton: mbik�qyrjen adekuate t� gjyqeve; zhvillimin e nj� plani veprues p�r themelimin e deg�s s� policis� gjyq�sore q� do t� punoj� drejtp�rdrejt� me prokuror�t hetues; shtimin e bashk�punimit mes policis� nd�rkomb�tare dhe asaj vendore, prokuror�ve dhe gjyqtar�ve; si dhe ngritjen e nj� sistemi m� efikas p�r mbrojtjen e d�shmitar�ve.

Raporti k�rkon nga Grupi i Kontaktit dhe Bashkimi Evropian q� n� kuad�r t� politikave p�r Kosov�n t�i jepet prioritet ��shtjes s� p�rgjegj�sis� dhe q� ekzistimi i nj� sistemi funksional t� drejt�sis� penale t� pranohet nga t� gjith� si pjes� integrale e zgjidhjes s� suksesshme t� statusit t� Kosov�s, si dhe t� ofrohet mb�shtetja e nevojshme materiale p�r krijimin e nj� sistemi efikas p�r mbrojtjen dhe rilokimin e d�shmitar�ve.

Komentet e p�rdoruesve

Nuk ka komente.