Liberalizimi i telefonis� mobile t� Kosov�s n� shkurt 2007

Luan Ibraj

12 Dhjetor 2006

P�r t� m�suar m� gjer�sisht mbi gjendjen e telekomunikacionit n� Kosov�, owpejl ka b�r� nj� intervist�, me Kryetarin e Autoritetit Rregullator t� Telekomunikacionit z. Anton Berisha.

owpejl: Sa �sht� i varur telekomunikacioni nga statusi i pazgjidhur ligjor i Kosov�s?

Anton Berisha: Statusi i pazgjidhur Kosov�s ka ndikim negativ n� zhvillimin e telekomunikacionit n� Kosov�. Si rezultat i statusit t� pazgjidhur ekziston situat� e tashme n� t� cil�n Kosova nuk e ka t� p�rcaktuar kodin nd�rkomb�tar telefonik (Country Code) p�rmes t� cilit mund�sohet rutimi i trafikut nd�rkomb�tar n� Kosov� dhe jasht� saj, si dhe nuk e ka t� p�rcaktuar t� ashtuquajturin Kodin nd�rkomb�tar p�r internet Country Coded Top Level Domain � ccTLD) i cili n� m�nyr� t� drejtp�rdrejt� ndikon n� zvog�limin e shfryt�zimit t� Internetit n� Kosov�.
Si� dihet, si rezultat i munges�s se kodit CC, trafiku nd�rkomb�tar telefonik i Kosov�s zhvillohet duke i shfryt�zuar dy kode t� shteteve tjera (381 � Serbia, dhe 377 � Monako), q� ka rezultuar n� mos-inkasimin e disa qindra miliona eurove gjat� k�tyre viteve t� fundit n� buxhetet e kompanive dhe institucioneve shtet�rore t� Kosov�s.

owpejl: Cilat jan� sfidat m� t� m�dha t� telekomunikacionit?

Anton Berisha: Mendoj� se sfidat kryesore jan�:

V�nia e ligjshm�ris� n� sektor p�rmes eliminimit t� plot� t� veprimtaris� s� operator�ve ilegal�
Liberalizimi i t� gjith� sh�rbimeve telekomunikuese
Zhvillimi dhe forcimi i Rregullatorit si garantues dhe promotor i implementimit t� ligjit p�r telekomunikacion
Zhvillim i shpejt� dhe efikas i infrastruktur�s telekomunikuese, e cila do t� mund�sonte ofrimin e sh�rbimeve te avancuara dhe kualitative p�r t� gjitha shtresat e shoq�ris� kosovare, e me k�t� do t� b�hej nj� hap para drejt zhvillimit t� shoq�ris� s� mir�fillt� t� informacionit n� Kosov�.

owpejl: Sa kan� penguar operator�t ilegal n� t�r� k�t� proces, dhe a kan� ata arsyetim ligjor p�r operimet e tyre?

Anton Berisha: Nuk ka kurrfar� baze ligjore p�r operimin e operator�ve ilegal�, posa��risht atyre mobile, q� n� m�nyre t� eg�r i kan� shfryt�zuar resurset e kufizuara frekuencore t� Kosov�s. Si rezultat i operimit jolegal t� tyre Kosova ka mbetur e privuar nga derdhja e nj� numri t�
konsideruar t� mjeteve n� buxhetin e Kosov�s, si n� form� t� mospagimit
t� detyrimeve tatimore, e po ashtu edhe nga d�mtimi q� i b�het pun�s s�
operator�ve tjer� t� licencuar, q� n� m�nyre t� drejtp�rdrejte ndikon n� kualitetin e sh�rbimeve te ofruara.

owpejl: N� �far� shkalle �sht� monopoli i telekomunikacionit dhe sa jan� gjasat p�r liberalizim t� shpejt�?

Anton Berisha: N�se analizohen segmentet e ndrysh�m telekomunikues, gjendja �sht� si vijon:

N� segmentin e sh�rbimeve t� internetit kemi nj� liberalizim t� plot� q� nga viti 2004, p�rmes licencimin t� Dardanetit, IPKOnetit dhe Kujtes�s
N� segmentin e sh�rbimeve fikse kemi nj� liberalizim praktik q� nga fundi i vitit 2006, kur p�rve� PTK-se kemi edhe licencimin e IPKONet p�r sh�rbime fikse. Praktikisht pritet q� IPKOnet t� jap� sh�rbime fikse q� nga viti 2007.
N� segmentin e sh�rbimeve mobile, liberalizimi pritet n� shkurt t� vitit 2007, kur pritet t� licencohet operatori i dyt� p�r sh�rbime mobile GSM.

owpejl: Sa ka arritur ART-ja t� mbes e pavarur nga gjitha ndikimet e mundshme politike n� Kosov�?

Anton Berisha: ART-ja ka b�r� p�rpjekje t� vazhdueshme q� t� jet�soj� pavar�sin� e saj funksionale, financiare dhe organizative, ashtu si� k�rkohet me Ligjin p�r Telekomunikacion dhe Direktivat dhe Rekomandimet e BE-s�. Me ket� rast vlen t� ve�ohet se n� aspektin buxhetor, aprovimi i buxhetit t� ART-s� p�r vitin 2006 �sht� b�r� n� m�nyre t� ve�ante nga Kuvendi i Kosov�s, e jo si pjes� e buxhetit t� Kosov�s.
Megjithat� ende ekzistojn� probleme edhe n� aspektin e pavar�sis� financiare e po ashtu edhe t� asaj funksionale, dhe k�tu ART bashk�punon me organizma t� Komisionit Evropian, por edhe t� UNMIK-ut dhe IPVQ-ve q� t� arrihet nj� gjendje e k�naqshme q� garanton nj� pun� efikase dhe funksionale t� ART-s�.

owpejl: Sa jan� t� arsyeshme kompanit� q� ofrojn� sh�rbimet e internetit?

Anton Berisha: Interneti �sht� nj� prej segmenteve q� ka pas nj� zhvillim m� t� hovsh�m n� krahasim me sektor�t tjer�, duke iu fal�nderuar pik�s�pari konkurrenc�s s� mir�fillt� n� mes t� operator�ve ekzistues dhe �sht� nj� shembull praktik p�r ndikimet pozitive q� i sjell n� treg konkurrenca dhe liberalizimi i sektorit.